«عاشورا از نگاه اندیشمندان جهان»

ع«عاشورا از نگاه اندیشمندان جهان

تأثیری كه حادثه كربلا و قیام حسین بن علی (علیهماالسلام) بر اندیشه مردم جهان، حتی غیر مسلمانان داشته، بسیار است. عظمت قیام و اوج فداكاری و ویژگیهای دیگر امام و یارانش سبب شده كه اظهار نظرهای بسیاری درباره این نهضت و حماسه آفرینان عاشورا داشته باشند.
نقل سخنان همه آن كسان كتاب قطوری می شود. به ویژه كه برخی از نویسندگان غیرمسلمان مستقلا كتابهایی درباره این حادثه نوشته اند.در اینجا تنها تعدادی اندك از این نظرها (از مسلمان غیرمسلمان) آورده می شود:

1- مهاتماگاندی (رهبر استقلال هند): من زندگی امام حسین، آن شهید بزرگ اسلام را به دقت خوانده ام و توجه كافی به صفحات كربلا نموده ام و بر من روشن شده است كه اگر هندوستان بخواهد یك كشور پیروز گردد، بایستی از امام حسین پیروی كند.

2 ـ محمد علی جناح (قائد اعظم پاكستان): هیچ نمونه ای از شجاعت، بهتر از آنكه امام حسین از لحاظ فداكاری و تهور نشان داد در عالم پیدا نمی شود. به عقیده من تمام مسلمین باید از سرمشق این شهیدی كه خود را در سرزمین عراق قربان كرد پیروی نماید.

3 ـ چارلزدیكنز (نویسنده معروف انگلیسی): اگر منظور امام حسین جنگ در راه خواسته های دنیایی بود، من نمی فهمم چرا خواهران و زنان و اطفالش به همراه او بودند؟ پس عقل چنین حكم می*نماید كه او فقط به خاطر اسلام، فداكاری خویش را انجام داد.

4 ـ توماس كارلایل (فیلسوف و مورخ انگیسی): بهترین درسی كه از تراژدی كربلا می گیریم، این است كه حسین و یارانش ایمان استوار به خدا داشتند. آنها با عمل خود روشن كردند كه تفوق عددی در جایی كه حق با باطل رو برو می شود اهمیت ندارد و پیروزی حسین با وجود اقلیتی كه داشت، باعث شگفتی من است.

5 ـ ادوارد براون (مستشرق معروف انگلیسی): آیا قلبی پیدا می شود كه وقتی درباره كربلا سخن می شنود، آغشته با حزن و الم نگردد؟ حتی غیر مسلمانان نیز نمی توانند پاكی روحی را كه در این جنگ اسلامی در تحت لوای آن انجام گرفت انكار كنند.

6 ـ فردر جمس: درس امام حسین و هر قهرمان شهید دیگری این است كه در دنیا اصول ابدی عدالت و ترحم و محبت وجود دارد كه تغییر ناپذیرند و همچنین می رساند كه هرگاه كسی برای این صفات مقاومت كند و در راه آن پافشاری نماید، آن اصول همیشه در دنیا باقی و پایدار خواهد ماند.

7 ـ ل.م.بوید: در طی قرون، افراد بشر همیشه جرأت و پردلی و عظمت روح، بزرگی قلب و شهامت روانی را دوست داشته*اند و در همین هاست كه آزادی و عدالت هرگز به نیروی ظلم و فساد تسلیم نمی شود. این بود شهامت و این بود عظمت امام حسین. و من مسرورم كه با كسانی كه این فداكاری عظیم را از جان و دل ثنا می گویند شركت كرده*ام، هر چند كه 1300 سال از تاریخ آن گذشته است.

8 ـ واشنگتن ایروینگ (مورخ مشهور آمریكایی): برای امام حسین (علیه السلام) ممكن بود كه زندگی خود را با تسلیم شدن به یزید نجات بخشد، لیكن مسؤولیت پیشوا و نهضت بخش اسلام اجازه نمی داد كه او یزید را به عنوان خلافت بشناسد. او به زودی خود را برای قبول هر ناراحتی و فشاری به منظور رها ساختن اسلام از چنگال بنی امیه آماده ساخت. در زیر آفتاب سوزان سرزمین خشك و در روی ریگهای تفتیده عربستان، روح حسین فنا ناپذیر است. ای پهلوان و ای نمونه شجاعت و ای شهسوار من، ای حسین!

9 ـ توماس ماساریك: گرچه كشیشان ما هم از ذكر مصائب حضرت مسیح مردم را متأثر می سازند، ولی آن شور و هیجانی كه در پیروان حسین (علیه السلام) یافت می شود در پیروان مسیح یافت نخواهد شد و گویا سبب این باشد كه مصائب مسیح در برابر مصائب حسین (علیه السلام) مانند پر كاهی است در مقابل یك كوه عظیم پیكر.

10 ـ موریس دوكبری: در مجالس عزاداری حسین گفته می شود كه حسین، برای حفظ شرف و ناموس مردم و بزرگی مقام و مرتبه اسلام، از جان و مال و فرزند گذشت و زیربار استعمار و ماجراجویی یزید نرفت. پس بیایید ما هم شیوه او را سرمشق قرار داده، از زیردست استعمارگران خلاصی یابیم و مرگ با عزت را بر زندگی ذلت ترجیح دهیم.

11 ـ ماربین آلمانی (خاورشناس): حسین (علیه السلام) با قربانی كردن عزیزترین افراد خود و با اثبات مظلومیت و حقانیت خود، به دنیا درس فداكاری و جانبازی آموخت و نام اسلام و اسلامیان را در تاریخ ثبت و در عالم بلند آوازه ساخت. این سرباز رشید عالم اسلام به مردم دنیا نشان داد كه ظلم و بیداد و ستمگری پایدار نیست و بنای ستم هرچه ظاهرا عظیم و استوار باشد، در برابر حق و حقیقت چون پر كاهی بر باد خواهد رفت.

12 ـ بنت الشاطی: زینب، خواهر حسین بن علی (علیهماالسلام) لذت پیروزی را در كام ابن زیاد و بنی امیه خراب كرد و در جام پیروزی آنان قطرات زهر ریخت، در همه حوادث سیاسی پس از عاشورا، همچون قیام مختار و عبدالله بن زبیر و سقوط دولت امویان و برپایی حكومت عباسیان و ریشه دواندن مذهب تشیع، زینب قهرمان كربلا نقش برانگیزنده داشت.

13 ـ لیاقت علی خان (نخست وزیر پاكستان): این روز محرم: برای مسلمانان سراسر جهان معنی بزرگ دارد. در این روز، یكی از حزن آورترین و تراژدیك ترین وقایع اسلام اتفاق افتاد، شهادت حضرت امام حسین (علیه السلام) در عین حزن، نشانه فتح نهایی روح واقعی اسلامی بود، زیرا تسلیم كامل به اراده الهی به شمار می رفت. این درس به ما می آموزد كه مشكلات و خطرها هرچه باشد، نبایستی ما پروا كنیم و از راه حق و عدالت منحرف شویم.

14 ـ جرج جرداق (دانشمند و ادیب مسیحی): وقتی یزید، مردم را تشویق به قتل حسین و مأمور به خونریزی می كرد، آنها می گفتند: «چه مبلغ می دهی»؟ اما انصار حسین به او گفتند: ما با تو هستیم. اگر هفتاد بار كشته شویم، باز می خواهیم در ركابت جنگ كنیم و كشته شویم.

15 ـ احمد محمود صبحی: اگر چه حسین بن علی (علیهماالسلام) در میدان نظامی یا سیاسی شكست خورد، اما تاریخ، هرگز شكستی را سراغ ندارد كه مثل خون حسین (علیه السلام) به نفع شكست خوردگان تمام شده باشد. خون حسین، انقلاب پسر زبیر و خروج مختار و نهضتهای دیگر را در پی داشت، تا آنجا كه حكومت اموی ساقط شد و ندای خونخواهی حسین، فریادی شد كه آن تختها و حكومتها را به لرزه در آورد.

16 ـ آنطون بارا (مسیحی): اگر حسین از آن ما بود، در هر سرزمینی برای او بیرقی بر می افراشتیم و در هر روستایی برای او منبری بر پا می نمودیم و مردم را با نام حسین به مسیحیت فرا می خواندیم.

17 ـ گیبون (مورخ انگلیسی): با آنكه مدتی از واقعه كربلا گذشته و ما با صاحب واقعه هم وطن نیستیم، مع ذلك مشقات و مشكلاتی كه حضرت حسین (علیه السلام) تحمل نموده، احساساست سنگین دل ترین خواننده را بر می انگیزد، چندانكه یك نوع عطوفت و مهربانی نسبت به آن حضرت در خود می یابد.

18 ـ نیكلسون (خاورشناس معروف): بنی امیه، سركش و مستبد بودند، قوانین اسلامی را نادیده انگاشتند و مسلمین را خوار نمودند... و چون تاریخ را بررسی كنیم، گوید: دین بر ضد فرمانفرمایی تشریفاتی قیام كرد و حكومت دینی در مقابل امپراتوری ایستادگی نمود. بنابراین، تاریخ از روی انصاف حكم می كند كه خون حسین (علیه السلام) به گردن بنی امیه است.

19 ـ سرپرسی سایكس (خاورشناس انگلیسی): حقیقتا آن شجاعت و دلاوری كه این عده قلیل از خود بروز دادند، به درجه ای بوده است كه در تمام این قرون متمادی هر كسی آن را شنید، بی اختیار زبان به تحسین و آفرین گشود. این یك مشت مردم دلیر غیرتمند، نامی بلند غیر قابل زوال برای خود تا ابد باقی گذاشتند.

20 ـ تاملاس توندون (هندو، رئیس كنگره ملی هندوستان): این فداكاریهای عالی از قبیل شهادت امام حسین (علیه السلام)، سطح فكر بشریت را ارتقا بخشیده است و خاطره آن شایسته است همیشه باقی بماند و یادآوری شود.

21 ـ محمد زغلول پاشا (در مصر، در تكیه ایرانیان): حسین (علیه السلام) در این كار، به واجب دینی و سیاسی خود قیام كرده و اینگونه مجالس عزاداری، روح شهامت را در مردم پرورش می دهد و مایه قوت اراده آنها در راه حق و حقیقت می گردد.

22 ـ عبدالرحمان شرقاوی (نویسنده مصری): حسین (علیه السلام)، شهید راه دین و آزادگی است. نه تنها شیعه باید به نام حسین ببالد، بلكه تمام آزاد مردان دنیا باید به این نام شریف افتخار كنند.

23 ـ طه حسین (دانشمند و ادیب مصری): حسین (علیه السلام)، برای به دست آوردن فرصت و از سرگرفتن جهاد، در آتش شوق می سوخت. او زبان را درباره معاویه و عمالش آزاد كرد، تا به حدی كه معاویه تهدیدش نمود. اما حسین، حزب خود را وادار كرد كه در طرفداری حق سختگیر باشند.

24 ـ عبدالحمید جودة السحار (نویسنده مصری): حسین (علیه السلام) نمی توانست با یزید بیعت كند و به حكومت او تن بدهد، زیرا در آن صورت، بر فسق و فجور، صحه می گذاشت و اركان ظلم و طغیان را محكم می كرد و بر فرمانروایی باطل تمكین می نمود. امام حسین به این كارها راضی نمی شد، گرچه اهل و عیالش به اسارت افتند و خود و یارانش كشته شوند.

25 ـ علامه طنطاوی (دانشمند و فیلسوف مصری): (داستان حسینی) عشق آزادگان را به فداكاری در راه خدا بر می انگیزد و استقبال مرگ را بهترین آرزوها به شمار می آورد، چندانكه بر شتاب به قربانگاه، بر یكدیگر پیشی جویند.

26 ـ العبیدی (مفتی موصل): فاجعه كربلا در تاریخ بشر نادره ای است، همچنان كه مسببین آن نیز نادره اند... حسین بن علی (علیهماالسلام) سنت دفاع از حق مظلوم و مصالح عموم را بنا بر فرمان خداوند در قرآن به زبان پیامبر اكرم وظیفه خویش دید و از اقدام به آن تسامحی نورزید. هستی خود را در آن قربانگاه بزرگ فدا كرد و بدین سبب نزد پروردگار، «سرور شهیدان» محسوب شد و در تاریخ ایام، «پیشوای اصلاح طلبان» به شمار رفت. آری، به آنچه خواسته بود و بلكه برتر از آن، كامیاب گردید.

--------------------------------------------------------------------------------

[1] - نقل از كتاب «درسی كه حسین به انسانها آموخت»، شهید هاشمی نژاد، ص 447.